TUS Klinik — Spot Bilgiler
strateji.md’de saptanan tekrar eden konular ile tek ipucuyla çözülen vinyetler için hızlı hatırlatma dokümanı.
İlke: burada nadir sendrom trivyası yok. Her satır, birden fazla soruyu birden açan ayırt edici bilgidir. Sınavda bir vinyeti çözen şey genellikle uzun paragraf değil, içindeki tek cümledir.
Kullanım: Gün 3 sabahı 30-40 dakikada bir kez baştan sona; sınav sabahı yalnızca Bölüm 1 ve Bölüm 9.
1. Tetikleyici ipucu → doğrudan tanı
Vinyette bu ifadeyi gördüğün an, gerisini okumadan tanıya git.
Dahiliye
| İpucu | Tanı |
|---|
| Dirençli hipokalemi + hipertansiyon | Primer hiperaldosteronizm (Conn) |
| Hiperpigmentasyon + hiponatremi + hiperkalemi | Primer adrenal yetmezlik |
| Hiponatremi + idrar ozm >100 + ürik asit düşük, övolemik | SIADH |
| Anyon açığı normal + yüksek klor + bol salin | Hiperkloremik asidoz |
| DM + kardiyomiyopati + MKF eklemlerinde kondrokalsinoz | Herediter hemokromatoz |
| Ataklar hâlinde baş ağrısı-çarpıntı-terleme | Feokromositoma |
| Sıcak duş sonrası kaşıntı + eritropoietin düşük | Polisitemi vera |
| Şistosit + Coombs (−) + normal PT/aPTT + nörolojik bulgu | TTP |
| Anemi + hiperkalsemi + böbrek yetmezliği + litik lezyon | Multipl miyelom |
| Çok yüksek sedim + rulo formasyonu + protein-albümin farkı açık | Multipl miyelom |
| Tirotoksikoz + düşük RAİ uptake | Tiroidit (Graves değil) |
| SAAG <1,1 + lenfosit + yüksek ADA | Tüberküloz peritoniti |
| Asit PMN ≥250/mm³ | Spontan bakteriyel peritonit |
| Kronik ishal + hipoalbüminemi + düşük IgG/IgM, karaciğer-böbrek normal | Protein kaybettiren enteropati |
| Yaygın konkav ST elevasyonu + PR depresyonu | Akut perikardit |
| Hipotansiyon + boyun venleri dolgun + akciğerler temiz | Tamponad / sağ ventrikül infarktüsü / obstrüktif şok |
| Pulsus parvus et tardus + tek S2 | Ciddi aort darlığı |
| Anti-HBs (+) ama anti-HBc (−) | Aşıya bağlı bağışıklık |
| Retikülosit düşük + makrositoz | B12/folat eksikliği (hemoliz değil) |
| Metilmalonik asit ve homosistein yüksek | B12 eksikliği (folat değil) |
| Çene kladikasyosu + geçici görme kaybı + sedim çok yüksek | Dev hücreli arterit → hemen steroid |
| Kuşak kaslarında ağrı + CK normal + sedim yüksek | Polimiyaljia romatika |
| İYE/ishal sonrası oligoartrit + konjonktivit | Reaktif artrit |
| DVT + ≥10. haftada gebelik kaybı | Antifosfolipid sendromu |
Pediatri
| İpucu | Tanı |
|---|
| Sferosit + MCHC yüksek + Coombs (−) | Herediter sferositoz |
| Trifalanjeal başparmak + izole ağır makrositer anemi | Diamond-Blackfan |
| İdrarda keratan sülfat + dizostozis multipleks | Morquio (MPS IVA) |
| Akalazya + gözyaşı yokluğu + adrenal yetmezlik | Triple A (Allgrove) |
| Kolestaz + hipoglisemi + mikropenis | Konjenital hipopitüitarizm |
| Megaloblastik anemi + diyabet + sensörinöral işitme kaybı | Tiamine yanıtlı anemi (Rogers) |
| Supravalvüler AS + periferik PS + infantil hiperkalsemi | Williams sendromu |
| Siyanoz + pansistolik üfürüm + masif kardiyomegali + delta dalgası | Ebstein anomalisi |
| Makine üfürümü + sıçrayıcı nabız + geniş nabız basıncı | PDA |
| Sabit çift S2 | ASD |
| Ağlama sonrası morarma + üfürümün azalması | Fallot hipoksik nöbeti → diz-göğüs pozisyonu |
| Safrasız fışkırır kusma + zeytin kitle + hipokloremik alkaloz | Pilor stenozu |
| İlk 48 saatte mekonyum yok + boş ampulla + patlayıcı gaita | Hirschsprung |
| Safralı kusma + mekonyum yok + sabun köpüğü | Mekonyum ileusu → kistik fibrozis ara |
| Aralıklı ağrı atağı + çilek jölesi gaita + hedef işareti | İnvajinasyon |
| Prematüre + kanlı gaita + pnömatozis intestinalis | Nekrotizan enterokolit |
| Elektif sezaryen + fissürde sıvı + 24 saatte düzelme | Yenidoğanın geçici takipnesi |
| 3 hafta entübasyon sonrası bifazik stridor | Edinsel subglottik stenoz |
| Doğumdan beri hışıltı + bronkodilatöre yanıtsız + bifazik stridor | Vasküler halka |
| Ateşsiz paroksismal öksürük + belirgin lenfositoz | Boğmaca |
| Uykuya dalarken kümeler hâlinde fleksiyon spazmı | İnfantil spazm (West) → hipsaritmi |
| Ateş + 3C (öksürük-nezle-konjonktivit) + Koplik | Kızamık |
| ≥5 gün ateş + konjonktiva + çilek dili + el-ayak ödemi | Kawasaki → IVIG ilk 10 gün |
| Palpabl purpura + trombosit normal + karın ağrısı | IgA vasküliti (HSP) |
| Egzematöz döküntü + HSM + kafada litik lezyon | Langerhans hücreli histiyositoz |
| İleoçekal kitle + invajinasyon + ürik asit/fosfor yüksek, Ca düşük | Burkitt + tümör lizis |
| Yenidoğanda saatler içinde purpura fulminans + akrabalık | Homozigot protein C eksikliği |
| Tekrarlayan süpüratif lenfadenit + DHR testi bozuk | Kronik granülomatöz hastalık |
| Café-au-lait + aksiller çillenme + Lisch nodülü + görme kaybı | NF1 + optik gliom |
Cerrahi ve travma
| İpucu | Tanı |
|---|
| Muayeneyle orantısız ağrı + bül/krepitasyon + hiponatremi | Nekrotizan fasiit → acil debridman |
| Alçı sonrası pasif germe ile artan ağrı (nabız var!) | Kompartman sendromu → fasyotomi |
| Tek taraflı ses kaybı + trakea itilmiş + hipotansiyon | Tansiyon pnömotoraks → iğne dekompresyonu |
| Tüpten ≥1500 mL kan | Masif hemotoraks → torakotomi |
| Sıvıya yanıtsız hipotansiyon + FAST (+) | Acil laparotomi (BT’ye götürme) |
| Sol alt kadran + sigmoid komşuluğunda apse | Divertikülit perforasyonu |
| Ateş + sarılık + sağ üst kadran (+ hipotansiyon-konfüzyon) | Akut kolanjit → acil ERCP |
| Yapışıklık + sürekli ağrı + ateş + laktat yüksek | Strangüle obstrüksiyon → acil cerrahi |
| OKS kullanan genç kadın + ani karın + Hb 6 | Rüptüre hepatik adenom |
| Bariyatrik cerrahi sonrası taşikardi + ateş | Anastomoz kaçağı → kontrastlı BT |
| Yaşlı, yatan hasta + masif çekum dilatasyonu, mekanik tıkanıklık yok | Ogilvie → neostigmin |
| Kolesistektomi sonrası sarılık + peritonit | Safra kaçağı → önce USG |
| İdrar çubuğunda kan (+), mikroskopide eritrosit yok | Miyoglobinüri (rabdomiyoliz) |
| Ani skrotal ağrı + yüksek-yatay testis + kremaster refleksi yok | Testis torsiyonu → acil eksplorasyon |
| Enfiye çukurunda hassasiyet + grafi normal | Skafoid kırığı → yine de atele al |
| Yeni sol varikosel + böbrek kitlesi + eritrositoz | Renal hücreli karsinom |
Kadın doğum
| İpucu | Tanı |
|---|
| Amenore + akut karın + hipotansiyon + kavitede kese yok | Rüptüre ektopik gebelik → acil cerrahi |
| Uterus iyi kasılmış ama parlak kırmızı kanama sürüyor | Genital yol laserasyonu (atoni değil) |
| Telarş-pubarş var + primer amenore + hematokolpos | İmperfore himen |
| 46,XY + uterus var | Saf gonadal disgenezi (AMH yok) |
| 46,XY + testosteron/DHT oranı yüksek | 5α-redüktaz eksikliği |
| Parça düşürme + kalın-düzensiz endometriyum | İnkomplet abortus |
| Ağır preeklampsi: görme bulanıklığı/baş ağrısı + trombositopeni | MgSO₄ + antihipertansif + doğum |
Küçük stajlar
| İpucu | Tanı |
|---|
| Işığa yanıtsız dilate pupil + 3. sinir felci + ani baş ağrısı | Anevrizma (bası) → acil BT anjiyografi |
| İzole dışa bakış kısıtlılığı + DM/HT | 6. sinir felci (mikrovasküler) |
| İrisin bir kısmı kasılıyor (segmental) | Siliyer ganglion hasarı |
| Travma sonrası pulsatil proptozis + orbital üfürüm | Karotid-kavernöz fistül |
| Ağrısız, saniyeler içinde tek taraflı görme kaybı | Santral retinal arter tıkanıklığı |
| Göz hareketiyle artan ağrı + RAPD + fundus normal | Retrobulber optik nörit → MR |
| Ağrılı kırmızı göz + buğulu kornea + orta dilate pupil | Akut açı kapanması → midriyatik yasak |
| Bilateral papilödem + obez genç kadın + BT normal | Psödotümör serebri |
| Öksürükle artan baş ağrısı + Lhermitte + hiperrefleksi | Chiari tip 1 |
| Klonus + hipertermi + ishal + hiperrefleksi | Serotonin sendromu |
| Kurşun boru rijiditesi + ateş + CK çok yüksek | Nöroleptik malign sendrom |
| Yerinde duramama, antipsikotik 3. gün | Akatizi (doz artırma!) |
| Konfabulasyon + anterograd amnezi + alkol | Korsakoff → mamiller cisim |
| Desendan paralizi + ışığa yanıtsız pupil + duyu normal | Botulizm |
| Proksimal güçsüzlük + arefleksi + eforla düzelme + yaşlı erkek | Lambert-Eaton (KHAK ara) |
| Asendan güçsüzlük + arefleksi + duyu seviyesi YOK | Guillain-Barré |
| Tek taraflı seröz otit + boyunda fiks LAP (erişkin) | Nazofarenks karsinomu |
| Uvula deviasyonu + trismus + “sıcak patates” sesi | Peritonsiller apse |
| Ani tek taraflı işitme kaybı + Weber sağlama | Ani sensörinöral kayıp → steroid, ilk 2 hafta |
| Saatler süren vertigo + dalgalanan işitme kaybı + dolgunluk | Ménière |
| Kene teması + trombositopeni + lökopeni | KKKA |
| Tekrarlayan Neisseria enfeksiyonu | Terminal kompleman (C5-C9) eksikliği |
| Avuç içi/parmak arası, gece artan kaşıntı + ev halkı | Skabiyez → tüm ev tedavi |
2. Tek bulguyla ayrım (klasik ikililer)
| Karşılaştırma | Tek ayırt edici |
|---|
| Hemoliz ↔ B12 eksikliği | Retikülosit (yüksek ↔ düşük) |
| Demir eksikliği ↔ talasemi taşıyıcılığı | Eritrosit sayısı + RDW (düşük-yüksek ↔ yüksek-normal) |
| Prerenal ↔ ATN | FeNa (<%1 ↔ >%2), idrar ozm |
| Nefritik ↔ nefrotik | Eritrosit silendiri ↔ >3,5 g proteinüri |
| Glomerüler ↔ tübüler proteinüri | Albümin ↔ düşük molekül ağırlıklı (Lowe, Fanconi) |
| Ortostatik proteinüri ↔ patolojik | Yatarken protein yok (split idrar) |
| Epidural ↔ subdural | Bikonveks ↔ konkav/hilal |
| DKA ↔ HHS | Bikarbonat/pH (<18 ve <7,3 ↔ korunmuş), keton |
| Miyastenia gravis ↔ LEMS | Eforla kötüleşme ↔ düzelme; refleks korunur ↔ kaybolur |
| Serotonin sendromu ↔ NMS | Hiperrefleksi/klonus ↔ kurşun boru rijiditesi |
| Deliryum ↔ demans | Akut + dalgalı + dikkat bozuk |
| Esansiyel tremor ↔ Parkinson | Aksiyon ↔ istirahat tremoru |
| BPPV ↔ vestibüler nörit ↔ Ménière | Saniye ↔ gün ↔ saat + işitme |
| Graves ↔ tiroidit | RAİ uptake yüksek ↔ düşük |
| Primer ↔ sekonder adrenal yetmezlik | Hiperkalemi + hiperpigmentasyon (primer) |
| Crohn ↔ ülseratif kolit | Atlamalı + granülom + perianal ↔ sürekli, rektumdan |
| Gut ↔ psödogut | Negatif çift kırılım, iğne ↔ pozitif, romboid |
| Septik artrit ↔ toksik sinovit | Kocher: ateş, yük verememe, sedim, lökosit |
| Keloid ↔ hipertrofik skar | Yara sınırını aşar ↔ sınırda kalır |
| Pemfigus vulgaris ↔ foliaseus | Mukoza (+) ↔ mukoza (−), yüzeyel |
| ITP ↔ HSP | Trombositopeni ↔ trombosit normal, palpabl purpura |
| Hiperakut ↔ akut rejeksiyon | Preforme antikor, dakikalar ↔ T hücre, en sık |
3. Tekrar eden konuların spotları
BI-RADS (3 kez çıktı)
0 ek tetkik · 1 negatif · 2 benign → rutin · 3 muhtemelen benign (<%2) → 6 ay sonra ipsilateral mamografi · 4 şüpheli → biyopsi · 5 yüksek olasılıkla malign (>%95) → biyopsi · 6 kanıtlanmış.
Kural: 4 ve 5’te tek doğru adım doku tanısı; MR ve takip yanlış şıktır.
Aşılar (4 kez çıktı)
- Canlı: KKK, suçiçeği, BCG, OPV, rotavirüs, sarı humma → gebelik ve ağır immün yetmezlikte yasak.
- İnaktif: hepatit A-B, IPV, konjuge pnömokok, Hib, Td/Tdap, influenza → immünsüpresede güvenli (yanıt zayıf olabilir).
- Yumurta alerjisi KKK için engel değil (tavuk embriyo fibroblastı); cilt testi/premedikasyon gereksiz. Gerçek engel: aşıya anafilaksi.
- Gebelikte: inaktif influenza + Tdap 27-36. hafta.
- HPV 9’lu: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58. Aşılı olmak taramayı kaldırmaz.
- Süt çocuğu: 2-4-6. ay beşli + KPA; rotavirüs 2-4. ay; influenza 6. aydan sonra; HPV adölesan.
- IVIG/Kawasaki sonrası canlı aşı ~11 ay ertelenir.
Katabolik faz: katekolamin↑, kortizol↑, glukagon↑, ADH-aldosteron↑ → glukoneogenez, insülin direnci, lipoliz, proteoliz, negatif nitrojen dengesi.
Pozitif akut faz: CRP, fibrinojen, ferritin, haptoglobin, seruloplazmin. Negatif: albümin, prealbümin, transferrin, RBP.
Şok ve travma (4 kez çıktı)
- ATLS: I <%15 bulgusuz · II %15-30 taşikardi + nabız basıncı daralır, TA normal · III %30-40 hipotansiyon + konfüzyon · IV >%40 anüri.
- Hasar kontrol triadı: hipotermi + asidoz + koagülopati (alkaloz değil).
- Şok profili: sıcak ekstremite + yüksek debi + düşük direnç = distribütif.
- Abdominal kompartman: mesane basıncı↑, plato basıncı↑, KİB↑, idrar azalır.
Göz–pupil–kraniyal sinir (6+ kez çıktı)
- Pupil tutan 3. sinir felci = anevrizma; pupil korunan = diyabetik mikrovasküler.
- Kiazma basısı → bitemporal hemianopsi; traktus/oksipital → homonim.
- Ağrısız ani kayıp → CRAO/CRVO/dekolman; ağrılı → glokom, keratit, optik nörit, arteritik AION.
- Göz içi gaz tamponadı varsa N₂O yasak.
- Sturge-Weber: ipsilateral glokom, episkleral ve koroidal hemanjiyom (keratit değil).
Menenjit ve profilaksi (3 kez çıktı)
- BOS: bakteriyel → nötrofil + glukoz çok düşük; viral → lenfosit, glukoz normal; TB → lenfosit + protein çok yüksek + glukoz düşük.
- Meningokok temaslı profilaksisi: siprofloksasin tek doz / seftriakson IM (gebe) / rifampisin 2 gün / azitromisin. Klindamisin, amoksisilin, TMP-SMX, gentamisin yok.
- Aseptik menenjit yapan sistemik hastalıklar: Behçet, VKH, sarkoidoz, SLE (Still hastalığı değil).
Anemi (5 kez çıktı)
- Retikülosit yüksek → kanama/hemoliz; Coombs (+) otoimmün, (−) yapısal.
- Yenidoğanın fizyolojik anemisi: doğumda O₂↑ → EPO↓ → 8-12. haftada nadir.
- İlk 24 saatte sarılık = daima patolojik → hemoliz → direkt Coombs.
- Süt çocuğunda demir eksikliğinin en sık nedeni: aşırı inek sütü.
Tiroid (4 kez çıktı)
- Nodülde önce TSH; TSH düşükse sintigrafi (sıcak nodüle biyopsi yok).
- Bethesda: I yetersiz · II benign · III AUS · IV foliküler neoplazi · V malignite kuşkusu · VI malign.
- Tiroidektomi komplikasyonları: hipokalsemi, hematom, rekürren sinir (disfoni) — fasiyal sinir değil.
- MEN 2A/2B = RET = medüller karsinom.
Yenidoğan solunum sıkıntısı (4 kez çıktı)
TTN (elektif C/S, fissürde sıvı, 24-72 saatte düzelir) · RDS (prematüre, buzlu cam + hava bronkogramı) · konjenital pnömoni · diyafram hernisi (skafoid karın) · sürfaktan metabolizma bozukluğu (termde ağır RDS) · primer siliyer diskinezi. Kistik fibrozis ilk 24 saatte solunum sıkıntısı yapmaz.
4. Sayılar ve eşikler (kesin puan)
| Konu | Değer |
|---|
| Düzeltilmiş kalsiyum | ölçülen + 0,8 × (4 − albümin) |
| Anyon açığı | Na − (Cl + HCO₃), normal 8-12 |
| Parkland | 4 mL × kg × %TBSA, yarısı ilk 8 saatte (1. derece sayılmaz) |
| İdrar çıkışı hedefi | erişkin 0,5, çocuk 1 mL/kg/saat |
| Çocukta sıvı bolusu | 20 mL/kg izotonik |
| NNT | 1 / mutlak risk azalması |
| Sürü bağışıklığı eşiği | 1 − 1/R₀ |
| Light (eksüda) | protein oranı >0,5 veya LDH oranı >0,6 |
| Ampiyem | plevral pH <7,20, glukoz <60, kültür (+) |
| SAAG | ≥1,1 portal hipertansiyon |
| SBP | asit PMN ≥250/mm³ |
| Nötropenik ateş | ANC <500 + ateş ≥38,3 → 1 saatte antipsödomonal beta-laktam |
| DKA’da insülin | K <3,3 ise ertele |
| Hiponatremi düzeltme | 24 saatte ≤8-10 mEq/L |
| Status epileptikus | >5 dakika → benzodiazepin |
| GKS | ≤8 entübe; 13-15 hafif |
| Kompartman basıncı | >30 mmHg veya diyastolikle farkı <30 |
| CURB-65 | ≥2 yatış, ≥3 ağır |
| CHA₂DS₂-VASc | erkek ≥2, kadın ≥3 → antikoagülan |
| Amniyosentez / CVS | ≥15. hafta / 10-13. hafta |
| Serviks taraması | 21 yaş başla; 21-29 sitoloji 3 yılda bir; 30-65 HPV 5 yılda bir |
| Osteoporoz | T-skoru ≤ −2,5 ya da kırılganlık kırığı |
| Koledok normal çapı | ≤6 mm |
| Tümör lizis | ürik asit↑, fosfor↑, kalsiyum↓, potasyum↑ |
5. “En sık” listesi
| Soru | Yanıt |
|---|
| Kolon kaynaklı akut alt GİS kanama | Divertikülozis |
| İnce bağırsak obstrüksiyonu (erişkin) | Yapışıklık |
| Çocukta bronşiyolit etkeni | RSV |
| Krup etkeni | Parainfluenza tip 1 |
| Okul çağı atipik pnömoni | Mycoplasma |
| 1-3 ay ateşsiz pnömoni | Chlamydia trachomatis |
| Çocukta nefrotik sendrom | Minimal değişiklik |
| Çocukta bronşiektazi | Kistik fibrozis |
| Konjenital enfeksiyon | CMV |
| Erişkinde hiperkalsemi (ayaktan / yatan) | Primer hiperparatiroidi / malignite |
| Hipokalsemi | Post-op hipoparatiroidi |
| Akut pankreatit | Safra taşı ve alkol |
| Mide kanseri risk faktörü | H. pylori |
| Kalıtsal kanama bozukluğu | von Willebrand |
| Kronik böbrek yetmezliği | Diyabet |
| Omuz çıkığında yaralanan sinir | Aksiller |
| En sık rejeksiyon | Akut hücresel |
| Mononöritis multipleks | Vaskülit (PAN) |
| Tiroid nodülünde en sık kanser | Papiller |
6. İlk tercih tedaviler
| Durum | İlk seçenek |
|---|
| Anafilaksi | IM adrenalin (steroid/antihistaminik değil) |
| Status epileptikus | Benzodiazepin |
| TTP | Plazma değişimi (trombosit verme) |
| Hiperkalemi + EKG değişikliği | Kalsiyum glukonat |
| Adrenal kriz | Hidrokortizon + salin (test bekleme) |
| Dev hücreli arterit | Steroid (biyopsi bekleme) |
| Ani sensörinöral işitme kaybı | Sistemik steroid |
| İnvaziv aspergilloz | Vorikonazol |
| CMV retiniti | Gansiklovir → nötropenide foskarnet |
| Bruselloz | Doksisiklin + rifampisin |
| Ankilozan spondilit (NSAİİ’ye dirençli) | Anti-TNF |
| Romatoid artrit | Metotreksat |
| Psoriazis + psoriatik artrit | Metotreksat |
| Obez tip 2 diyabet | GLP-1 agonisti |
| HFrEF | ARNİ/ACEİ + beta blokör + MRA + SGLT2i (diüretik mortaliteye etkisiz) |
| Kapak dışı AF | DOAK |
| Aort diseksiyonu | Önce beta blokör, sonra vazodilatör |
| Feokromositoma | Önce alfa blokaj, sonra beta |
| Menoraji + kontrasepsiyon | LNG-RİA |
| PKOS (gebelik istemiyor / istiyor) | KOK / letrozol |
| Kawasaki | IVIG + aspirin (ilk 10 gün) |
| Ogilvie | Neostigmin |
| Nekrotizan fasiit | Cerrahi debridman |
| Özofagusta düğme pil | Acil endoskopik çıkarma |
7. “Sakın yapma” listesi (kontrendikasyonlar)
| Durum | Yasak |
|---|
| Sağ ventrikül infarktüsü | Nitrat, morfin, diüretik |
| Akut açı kapanması glokomu | Midriyatik damla |
| Göz içi gaz tamponadı | Nitröz oksit |
| Feokromositoma | Önce beta blokör |
| DKA + K <3,3 | Önce insülin |
| Tümör lizis (asemptomatik) | Kalsiyum verme |
| TTP | Trombosit transfüzyonu |
| Kostik madde alımı | Kusturma, nötralizan, kömür |
| Gebelik | Kinolon, tetrasiklin, aminoglikozid, ACEİ, varfarin, canlı aşı, izotretinoin |
| SCID | Canlı aşı |
| Gut atağı | Yeni allopurinol başlama |
| Raynaud | Kriyoterapi |
| Akut atakta beta blokör | Dekompanse kalp yetmezliği |
| 35 yaş üstü + günde ≥15 sigara | Kombine oral kontraseptif |
| Lityum kullanan hasta | Tiyazid, NSAİİ, ACEİ (düzeyi yükseltir) |
| Miyastenia gravis | Aminoglikozid, kinolon, makrolid, magnezyum |
| Hipertansif ivedi durum | Hızlı düşürme / dilaltı nifedipin |
8. Antidot ve yan etki imzaları
| İlaç | Antidot / imza |
|---|
| Parasetamol | N-asetilsistein (nomogram, ilk 8-10 saat) |
| Opioid / benzodiazepin | Nalokson / flumazenil |
| Heparin / rokuronyum | Protamin / sugammadeks |
| Varfarin | K vitamini + PCC |
| İzoniyazid | Periferik nöropati → piridoksin |
| Etambutol | Optik nörit, renkli görme kaybı |
| Rifampisin | Turuncu salgı, CYP450 indüksiyonu |
| Pirazinamid | Hiperürisemi |
| Gansiklovir | Nötropeni |
| Amiodaron | Tiroid, akciğer, karaciğer |
| Süksinilkolin | Hiperkalemi, malign hipertermi |
| Vinkristin | Periferik nöropati |
| Siklofosfamid | Hemorajik sistit (mesna) |
| Doksorubisin | Kardiyotoksisite |
| Bleomisin | Pulmoner fibrozis |
| Sisplatin | Nefro-oto-toksisite |
| Metotreksat | Folik asit, hepato-miyelotoksisite |
| Lamotrijin / allopurinol / sülfonamid | SJS-TEN |
9. Sınav sabahı — 20 satırlık son tur
- Retikülosit düşükse hemoliz değil.
- Sferosit + MCHC yüksek + Coombs (−) = herediter sferositoz.
- Anti-HBc negatifse aşı bağışıklığı.
- Baskılı PTH + hiperkalsemi = malignite.
- Hiperkalemi + hiperpigmentasyon = primer adrenal yetmezlik.
- Uptake düşükse Graves değil, tiroidit.
- Bethesda V = kuşkulu, VI = malign.
- BI-RADS 3 → 6 ay, 4-5 → biyopsi.
- Nabız var diye kompartman sendromunu dışlama.
- FAST (+) ve unstabil → BT yok, laparotomi.
- Kremaster refleksi yoksa torsiyon; saat işliyor.
- Işığa yanıtsız dilate pupil = anevrizma.
- Duyu seviyesi varsa GBS değil, miyelopati.
- Klonus + hipertermi = serotonin; kurşun boru = NMS.
- Uterus kasılıysa kanamanın nedeni laserasyon.
- 46,XY + uterus var = gonadal disgenezi.
- Canlı aşı: gebe ve SCID’de yasak; yumurta alerjisi engel değil.
- Meningokok profilaksisi: siprofloksasin.
- Ölümcül triad asidoz, alkaloz değil.
- Bir şıkkı bile eleyebiliyorsan işaretle.